تفاوت سرمایه های اجتماعی در شبکه های سنتی و مجازی

سرمایه اجتماعی به گونه های مختلف توسط پژوهشگران متفاوت تعریف شده است (جاکوب، 1961؛ کلمن، 1998؛ بوردو، 1986؛ پوتنام، 1995؛ کاکس، 1995؛ ول کاک، 1997؛ پورتز، 1998؛ فوکویاما، 1999؛ پاکستون، 1999). با جمع بندی نظرات ابراز شده می توان سرمایه اجتماعی را: مجموعه ای از شبکه ها، هنجارها، ارزش ها و درکی دانست که همکاری درون گروه ها و بین گروه ها را در جهت کسب منافع متقابل، تسهیل می کند(شریفیان ثانی،1380: 6).
سرمایه اجتماعی ابتداً در شبکه های اجتماعی سنتی موضوعیت پیدا می کند. اما در دهه های اخیر شبکه های اجتماعی مجازی به سرعت رشد کرده اند. فیس بوک که در سال 2004 به عنوان یک سرویس شبکه های اجتماعی برای دانش آموزان هاروارد تاسیس شد، در سال 2010، ارزشش به 50 میلیارد دلار رسیده است. براساس گزارش شرکت تحقیقاتی ComScore، MySpace 112 میلیون بازدید کننده را در دسامبر 2009 جذب کرده است. از ژوئیه 2010، فیس بوک ادعا کرده است 500 میلیون کاربر فعال در سراسر جهان دارد. ComScore در دسامبر 2009 ،20 میلیون بازدید کننده برای توییتر گزارش کرد، که ده برابر بیشتر از سال قبل است. اینها همه نشان از رشد پر نفوذ شبکه های اجتماعی در میان گروه های اجتماعی دارد و باعث افزایش صدها، هزاران یا میلیونی افراد در شبکه های اجتماعی می شود. این در حالیست که در شبکه های سنتی حضور افراد بسیار محدودتر بوده است.
جای تعجب است که از افرادی که هرگز حتی نام آنها را نیز نشنیده ایم، درخواست دوستی و آشنایی در شبکه های اجتماعی می بینیم. از آنجایی که ممکن است در معرض افراد بیشتری قرار بگیریم ممکن است درگیر خطراتی شویم و این در واقع آن سوی کارکرد شبکه های اجتماعی به عنوان ایجاد کننده سرمایه های اجتماعی ست. در این وضعیت جهان در واقع «کوچک» شده است که می تواند هم مفید باشد و هم خطرناک.
اماکاربران شبکه اجتماعی امیدوارندکه این شبکهسازی مفید باشد و منتج به ایجاد سرمایه های اجتماعی شود. شبکههای اجتماعی به صورت بالقوه دسترسی به منابع ارزشمندی را میسر می کند از قبیل: ارجاع به مشاغل توسط افراد خارج از حلقه بلاواسطه آشنایان فرد،که ممکن است از مشاغلی آگاه باشند که یک دوستان آنها اطلاع ندارند (Granovetter، 1973)؛ ارجاع به یک رستوران خوب، کتاب یا فیلم (Erickson،1996) و ... . همانطور که گفته شد، این منابع شبکه شده، که مالک آن نیستیم، اما از طریق آن به دوستان و آشنایان تان دسترسی پیدا می کنیم، «سرمایه اجتماعی» (Mouw،2006) نامیده می شود (کادوشین1، 2012).
حال سوالی که پیش می آید این است که ماهیت شبکه های سنتی چه تفاوتی با شبکه های حاضر در فضای مجازی دارد. در ادامه به برخی تفاوت های این دو نوع شبکه اجتماعی می پردازیم.
مجاورت
شبکه های اجتماعی سنتی مبتنی بر مجاورت، همسایگی و نزدیکی جغرافیایی شکل می گرفتند اما شبکه های اجتماعی مجازی مبتنی بر پراکندگی جغرافیایی و بر اساس مزیتی بی مکانی فضای مجازی شکل می گیرد. این مسئله در نوع سرمایه های اجتماعی و کارکردهایی که سرمایه های اجتماعی برای افراد می تواند داشته باشند، تفاوت می کند.
سرعت پیوند؛ گسترش در سطح
سرعت پیوند در فضای مجازی و تشکیل سرمایه اجتماعی بسیار سریعتر از شبکه های سنتی ست. در مقابل، کمی دوامیِ چنین سرمایههای اجتماعی نیز از تبعات سرعت در پیوندهاست.
پایداری و تعلق
با توجه به ماهیت غیر متمرکز و مبتنی بر پراکندگی شبکه های اجتماعی مجازی، پایداری و تعلق کمتری را در سرمایه های اجتماعی که تنها مبتنی بر شبکه های اجتماعی هدایت می شوند، وجود دارد. شبکه های اجتماعی که تنها در فضای مجازی حضور دارند، در صورتی که به شبکه های اجتماعی واقعی در فضای واقعی تبدیل نشوند، تعلق و پایداری کمتری ایجاد می کنند.
عدم اطمینان؛ نگاه همواره با شک
شبکه های اجتماعی سنتی با توجه به مواجهه حضوری افراد در این شبکه هااطمینان بیشتری به اعضا برای نگاه به دیگر اعضا به عنوان سرمایه اجتماعی می دهد. این در حالی ست که افراد عضو در شبکه های اجتماعی مجازی با توجه به عدم اطمینان به افرادی که تنها در زمره آشنایان مجازیِ خود هستندف به هیچ عنوان به عنوان یک سرمایه اجتماعیِ اطمینان بخش نکاه نمی کنندو نگاه همواره با شک به یکدیگر -تا زمان متصل نشدن این شبکه اجتماعی مجازی به یک شبکه واقعی- میان افراد حاضر در جنین شبکه های وجود دارد.

برچسبها: سرمایه اجتماعی , فرهنگ , شبکه احتماعی

تفاوت سرمایه های اجتماعی در شبکه های سنتی و مجازی...